Dom drewniany czy murowany? ....
Decyzja, że będziemy budować dom jest już za nami. Wśród pierwszych pytań, na które musimy sobie szybko odpowiedzieć, jest także i to: czy będzie to dom murowany czy drewniany? Aby ułatwić odpowiedzieć na to pytanie, przedstawiamy zalety i wady obu technologii.
W Kanadzie i Stanach Zjednoczonych większość domów zbudowanych jest w technologii lekkiego szkieletu drewnianego (wood frame). W Polsce dominują domy murowane z cegły, pustaków lub bloczków. Nawet na wsi stare domy drewniane zastąpiono murowanymi. Dlaczego tak się dzieje, że w bogatych Stanach i Kanadzie ludzie mieszkają w domach z drewna, jakie dla nas - w większości zwolenników budownictwa murowanego - uchodzą za mało solidne? Czy mają szansę zmienić tę opinię domy drewniane budowane w technologii nazywanej amerykańską lub kanadyjską, których w Polsce przybywa od dziesięciu lat? Zależy to w jakiejś mierze od tego, jak zostaną przyjęte te pierwsze, a ponieważ początki zwykle bywają trudne, już teraz wiadomo, że obok udanych realizacji nietrudno znaleźć zwyczajne buble.
Pomijając jednak kwestie techniczne i poziom wykonawstwa, pamiętać należy, że czym innym jest dom w USA i Kanadzie, czym innym u nas. Tu i tam służą oczywiście do mieszkania. Ale tam dom jest czymś podobnym do samochodu: zmienia się go często, gdy rodzinie zaczyna się lepiej powodzić lub gdy w odległym o setki mil mieście któreś z małżonków znajduje atrakcyjniejszą pracę. My nie jesteśmy na razie tak mobilnym społeczeństwem, a i odległości u nas nie takie. W Polsce każdy prawie dom jest gniazdem rodzinnym dla wielu pokoleń.
Dlatego sądzę, że długo jeszcze technologia lekkiego szkieletu drewnianego nie stanie się dominującą w polskim budownictwie mieszkaniowym. Co oczywiście nie oznacza, że takich domów nie będzie się budowało znacznie więcej niż obecnie. Mają bowiem tę niepodważalną zaletę, że można je zbudować bardzo szybko, co może być najważniejszym atutem na perzykład dla tych, którzy budują dom za pieniądze uzyskane ze sprzedaży mieszkania.
Warto jeszcze podkreślić, że wbrew powszechnym opiniom pod względem trwałości poprawnie zbudowane i eksploatowane domy drewniane nie ustępują murowanym. Mój przyjaciel mieszka pod Nowym Jorkiem w takim domu zbudowanym w 1949 roku. Najpierw dom był nie ocieplony (bo tak się wtedy budowało). Drugi właściciel w latach sześćdziesiątych ocieplił go i obłożył oblicówką winylową (sidingiem). Przyjaciel odkupił ten dom pod koniec lat siedemdziesiątych, garaż zamienił na dodatkową sypialnię z garderobą i - dodając okna dachowe - zagospodarował poddasze. Wymienił też instalację grzewczą. Dom wygląda jak nowy. Takich domów jest w tym osiedlu kilkadziesiąt. Pięćdziesięcioletnich.
I jeszcze jedno: domami murowanymi będziemy tu nazywać - tak jak to się przyjęło nie tylko w Polsce - zarówno te, które w całości są murowane oraz mają żelbetowe stropy i stropodachy, jak i te, których dachy (a bardzo często i całe poddasza) wykonane są z drewna.
A tak na marginesie: ilość drewna potrzebna do wykonania tradycyjnej więźby dachowej w murowanym domu jest bardzo często niewiele mniejsza niż ilość drewna potrzebna do zbudowania całego domu o tej samej powierzchni w technologii lekkiego szkieletu. To uwaga dla tych, którzy są przeciwnikami domów drewnianych ze względów ekologicznych (że takie budowanie zagraża lasom). A teraz zapraszam do analizy zalet i wad obu technologii. Odpowiedź na postawione w tytule pytanie pozostawiam Państwu.
Wady i zalety domów szkieletowych.
Zalety:
- krótki czas budowy: około trzech miesięcy (podobno można krócej); - teoretycznie powinny być tańsze od murowanych (w Polsce to się jednak nie potwierdza);
- bardzo dobra ochrona cieplna domu, trudna do uzyskania podobnym kosztem w innych technologiach (ściany w całej swojej grubości są praktyczne izolacją cieplną, podobnie dach);
- mały ciężar domu, dzięki czemu tańszy jest jego fundament, mniej kosztuje też transport materiałów na budowę i na budowie;
- technologia "sucha"; budowa konstrukcji domu sprowadza się do montażu elementów, łączonych na gwoździe i metalowe łączniki; nie potrzebne są przerwy technologiczne, co oczywiście skraca czas budowy;
- możliwość budowania domów nawet w zimie; oprócz wykonania fundamentów dom drewniany nie wymaga żadnych prac mokrych, czyli betonowania i murowania, które można prowadzić jedynie w temperaturze dodatniej;
- łatwość przebudowy i modernizacji: technologia szczególnie godna polecenia, jeśli planujemy najpierw wybudować dom mały, a potem dopiero go rozbudowywać; również bez większych problemów można w domu szkieletowym instalacje wymienić na nowocześniejsze;
- mała grubość ścian zewnętrznych, dzięki czemu domy drewniane przy takich samych wymiarach zewnętrznych mają większą powierzchnię użytkową niż murowane. Dla przykładu: parterowy dom drewniany o powierzchni całkowitej 100 m2 jest od takiego samego z zewnątrz domu murowanego większy w środku o 10 - 12 m2! Łatwo policzyć, że ta dodatkowa powierzchnia użytkowa warta jest 10 000 - 20 000 zł.
Wady:
- ograniczone rozpiętości stropów (do 4,5 m), co - jeśli nie stosujemy podciągów lub specjalnych dźwigarów stropowych - w pewnym stopniu ogranicza wymiary pomieszczeń;
- mała bezwładność cieplna: po włączeniu ogrzewania dom szybko się nagrzewa, ale też - jeśli przestaniemy go ogrzewać - dość szybko się wychładza;
- technologia mało rozpowszechniona; jest to poważna wada, ponieważ jest to sposób budowania wymagający bardzo dobrej znajomości jego zasad; tak naprawdę niewiele firm potrafi dobrze budować w tym systemie;
- technologia wysublimowana (jak na budownictwo), wymagająca wyjątkowo dużej dokładności i kultury technicznej (co, jak wiadomo, nie jest specjalnością rodzimych wykonawców); jest całkowicie nieodporna na głupotę: do podcięcia belek lub słupów w najmniej odpowiednim miejscu (np. dla poprowadzenia przewodów instalacyjnych) wystarczy jedna minuta i mała piłka do drewna;
- trudności z uzyskaniem odpowiedniego drewna: elementy, z których montuje się konstrukcję domu powinny być wykonane - tak jak w Kanadzie i Stanach - z drewna suszonego przemysłowo, mieć ostrugane (gładkie) powierzchnie i sfrezowane (wyokrąglone) krawędzie; takie drewno jest w Polsce produkowane, ale ze względu na wyższą cenę większość wykonawców stosuje drewno jedynie przetarte, o zbyt dużej wilgotności;
- konstrukcja drewniana słabo zabezpieczona przed niszczeniem; w Kanadzie i USA ze względu na to, że na konstrukcje budynków stosuje się wyłącznie drewno suszone przemysłowo, nie jest potrzebna jego impregnacja (zarodniki pleśni i owady zostają zniszczone w procesie suszenia). Wyjątek stanowią podwaliny impregnowane metodą ciśnieniową, ponieważ ułożone na fundamencie najbardziej narażone są na kontakt z wilgocią. U nas, mimo że wymagają tego przepisy, drewno konstrukcyjne bardzo często w ogóle nie jest chemicznie zabezpieczane przed biodegradacją lub też impregnuje się je przez powierzchniowe malowanie gotowej konstrukcji środkami solnymi, a więc metodą najmniej skuteczną;
- brak koordynacji wymiarowej pomiędzy materiałami: w Polsce ze względu na fabryczne wymiary wełny mineralnej najlepiej, żeby rozstaw słupów w ścianie wynosił 50 cm, natomiast ze względu na wymiary płyt gipsowo-kartonowych - 40 lub 60 cm; brak tej koordynacji to dodatkowy koszt robocizny na przycinanie i sporo odpadów. W Kanadzie i USA, gdzie technologia szkieletowa jest rozwijana i ulepszana od dziesiątków lat, taka koordynacja jest czymś oczywistym - wszystko do wszystkiego pasuje;
- a ponadto w warunkach polskich: szybko rosnące ceny przetartego drewna.
Jak zobaczą Państwo w porównaniu więcej miejsca zajął opis wad obu technologii niż ich zalet, ale jak twierdzi Wiesław Michnikowski w znanym dialogu z Edwardem Dziewoński - nieważne, ile można zarobić, ważne ile można stracić.
Wiesław Rudolf, Wydawnictwo Murator
Newsletter:
